Stan prawny: co już obowiązuje, a co dopiero wejdzie
Szkoła, która wprowadza AI, porusza się między trzema źródłami zasad.
Kierunki MEN. Bezpieczne i odpowiedzialne korzystanie z technologii i sztucznej inteligencji jest jednym z kierunków realizacji polityki oświatowej państwa — zarówno w roku szkolnym 2025/2026, jak i 2026/2027. To sygnał, że nadzór pedagogiczny będzie o AI pytał, ale szczegółowe zasady korzystania z narzędzi na lekcjach ustala szkoła. Omówienie: Wytyczne MEN o AI w szkołach.
AI Act. Unijne rozporządzenie o sztucznej inteligencji już obowiązuje częściowo. Od 2 lutego 2025 roku zakazane są m.in. systemy rozpoznające emocje w placówkach edukacyjnych, a podmioty korzystające z systemów AI mają zadbać o odpowiedni poziom wiedzy o AI u swoich pracowników. Obowiązki dotyczące systemów „wysokiego ryzyka” w edukacji — np. narzędzi oceniających efekty uczenia się, przydzielających do poziomów czy monitorujących uczniów podczas egzaminów — zostały przesunięte na 2 grudnia 2027 roku. Więcej: AI Act a szkoły i uczelnie.
RODO. Szkoła jest administratorem danych uczniów i odpowiada za to, do jakich narzędzi te dane trafiają. To ten obszar, w którym najczęściej popełnia się błędy — patrz niżej.
Wdrożenie krok po kroku
Wdrożenie AI w szkole to nie zakup narzędzia, tylko zmiana sposobu pracy. Sprawdza się pięć etapów.
- Diagnoza. Zapytaj nauczycieli, czy i do czego już używają AI (zwykle więcej osób, niż się wydaje). Sprawdź, jaką platformę ma szkoła — Microsoft 365, Google Workspace czy obie — i jakie funkcje AI są w niej dostępne.
- Zasady. Przygotuj regulamin albo zmiany w statucie: kto, do czego i na jakich kontach może używać AI, jak uczniowie oznaczają pracę wykonaną z pomocą AI, jakich danych nie wolno wprowadzać.
- Narzędzia. Wybierz jedną–dwie platformy na kontach szkolnych zamiast pozwalać na dowolne aplikacje. Łatwiej wtedy o umowy powierzenia i kontrolę dostępu uczniów.
- Szkolenie rady pedagogicznej. Praktyczne, na materiałach nauczycieli. Do tego krótka informacja dla rodziców, czego szkoła oczekuje od uczniów.
- Pilotaż i ewaluacja. Zacznij od kilku klas lub przedmiotów, po semestrze sprawdź, co działa, i popraw zasady.
Regulamin korzystania z AI
Przepisy nie wymagają osobnego regulaminu AI, ale bez spisanych zasad szkoła szybko ma tyle reguł, ilu nauczycieli. Dobry regulamin odpowiada na kilka pytań:
- do jakich zadań uczniowie mogą korzystać z AI, a do jakich nie (np. sprawdziany, prace klasowe);
- jak oznaczać pracę wykonaną z pomocą AI;
- z jakich narzędzi i kont korzysta szkoła;
- jakich danych nie wolno wprowadzać do narzędzi AI;
- co się dzieje, gdy zasady zostaną złamane — i kto o tym decyduje.
Regulamin warto skonsultować z radą pedagogiczną, radą rodziców i samorządem uczniowskim. Gotowy wzór do dostosowania: Regulamin AI w szkole.
Dane uczniów i RODO
Najważniejsza zasada: dane, po których da się rozpoznać ucznia, nie trafiają do narzędzi, dla których szkoła nie ma podstawy prawnej i umowy. W praktyce oznacza to:
- korzystanie z narzędzi na kontach szkolnych, gdzie dostawca działa jako podmiot przetwarzający na podstawie umowy;
- zakaz wklejania do prywatnych czatów imion i nazwisk, ocen, opinii, informacji o zdrowiu czy specjalnych potrzebach edukacyjnych;
- konsultację z inspektorem ochrony danych przed wdrożeniem nowego narzędzia;
- ocenę skutków dla ochrony danych (DPIA), gdy przetwarzanie może nieść wysokie ryzyko — na przykład przy profilowaniu uczniów.
Przewodnik z listą kontrolną: AI a RODO w szkole. O bezpieczeństwie uczniów w szerszym sensie piszemy w artykule Bezpieczeństwo i prywatność uczniów przy AI.
Wybór platformy: Microsoft 365 czy Google Workspace
Większość polskich szkół ma już jedną z dwóch platform i to ona zwykle wyznacza, jakie AI jest dostępne na kontach szkolnych.
| Microsoft 365 dla edukacji | Google Workspace for Education | |
|---|---|---|
| Asystent AI | Copilot Chat na koncie szkolnym | Gemini w aplikacjach Google |
| Najlepiej pasuje, gdy | szkoła pracuje w Teams, Wordzie i OneNote | szkoła pracuje w Classroom i Dokumentach Google |
| Na co uważać | dostęp uczniów do AI zależy od wieku i ustawień administratora | część funkcji zależy od wersji licencji |
Zamiast zmieniać platformę, zwykle lepiej w pełni wykorzystać tę, którą szkoła już ma. Porównanie: Microsoft 365 vs Google Workspace dla szkoły.
Uczciwość akademicka i wykrywanie AI
Detektory tekstu generowanego przez AI są zawodne: mylą się w obie strony, a szczególnie często podejrzewają teksty uczniów piszących poprawnie i schematycznie. Nie powinny być jedynym dowodem przy podejrzeniu nieuczciwości. Skuteczniejsze są zmiany w zadaniach — praca na lekcji, etapy (plan, szkic, wersja końcowa), krótka rozmowa o oddanej pracy. Więcej: Jak wykryć tekst AI — ranking detektorów.
